ULUSAL ÜSTÜN YETENEKLİLER EĞİTİMİ KONGRESİ: GEÇMİŞTEN GELECEĞE BİLİMSEL MİRAS
Hazırlayan: Mine Bilge BİLGİBİR
ULUSAL ÜSTÜN YETENEKLİLER EĞİTİMİ KONGRENİN BİLİMSEL İZLERİ
Ulusal Üstün Yeteneklilerin Eğitimi Kongresi (ÜYEK), Türkiye’de üstün yetenekli bireylerin eğitimi alanında yürütülen bilimsel çalışmaları paylaşmak, alandaki kuramsal ve uygulamaya dönük gelişmeleri tartışmak ve paydaşlar arasında sürdürülebilir bir akademik etkileşim ortamı oluşturmak amacıyla düzenlenen köklü bir bilimsel etkinliktir. İlk kez 2004 yılında düzenlenen ÜYEK, 2026 yılı itibarıyla yirmi bir yıllık bir süreçte alanın uzun soluklu bilimsel buluşmalarından biri olma özelliğini taşımaktadır. Geçmişte dönemlerde 800’ü aşkın bildiri, 4.000’in üzerinde katılımcı ve 70’ten fazla üniversite ile farklı ülkelerden temsilcilerin katılımıyla ÜYEK, Türkiye’de üstün yetenekliler eğitimi alanının kurumsallaşmasına, akademik iş birliklerinin gelişmesine ve eğitim politikalarının yönlendirilmesine önemli katkılar sağlamıştır.
YILLARA GÖRE ÖZET
1.1. 2004- I. Türkiye Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi, Marmara Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Üstün yeteneklilerin eğitimine yönelik çağdaş yaklaşımlar ve eğitim felsefesi tartışmaları
-Üstün yeteneklilik, yaratıcılık ve liderlik ilişkisine odaklanan kuramsal çalışmalar
-Beyin yapısı, bilişsel süreçler ve üstün yeteneklilik arasındaki ilişkiler
-Güzel sanatlar, değerler eğitimi ve estetik gelişimin üstün yetenekliler eğitimindeki rolü
-Eğitim yönetimi, yöntem sorunları ve politika eksikliği tartışmaları
-İnsan hakları, çocuk hakları ve hukuk perspektifinden üstün yeteneklilik
-Farklı okul türleri (fen, sosyal bilimler, Anadolu, güzel sanatlar liseleri) ve uygulama örnekleri
-Beyin göçü, kültürel farklılıklar ve toplumsal bağlamda üstün yeteneklilik
Çağrılı Konuşmacılar:
Prof. Dr. Necat Birinci-Millî Eğitim Bakanlığı
Prof. Dr. Sema S. Erçegen-Marmara Üniversitesi
Mustafa Ruhi Şirin-Çocuk Vakfı
1.2. 2009- II. Ulusal Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi, Anadolu Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Türkiye’de üstün yetenekli öğrencilerin eğitimi için ideal program ve model arayışları
-Müfredat, uygulama biçimi ve genel eğitim sistemiyle ilişki bağlamında program tasarımı
-Üstün yetenekli ve üstün zekâlı öğrencilerin tanılanmasına ilişkin ölçüt ve yaklaşımlar
-Ulusal düzeyde üstün yetenekliler eğitiminin güncel sorunları ve yapısal sınırlılıkları
-Eğitim modellerinin politikalar ve uygulamalarla uyumu
-Akademik temelli, kanıta dayalı ve sürdürülebilir eğitim yaklaşımlarına yönelik tartışmalar
Çağrılı Konuşmacılar:
Prof. Dr. Ayşegül Ataman (Gazi Üniversitesi)
Prof. Dr. Ümit Davaslıgil (İstanbul Üniversitesi)
Prof. Dr. Necate Baykoç Dönmez (Hacettepe Üniversitesi)
Prof. Dr. Yaşar Özbay (Gazi Üniversitesi)
Doç. Dr. Uğur Sak (Anadolu Üniversitesi)
1.3. 2012-III. Türkiye Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi, Hacettepe Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Türkiye’de üstün yetenekliler eğitiminin geçmişten bugüne gelişimi ve geleceğe yönelik yönelimleri
-Eğitim sisteminde üstün yetenekli öğrencilerle çalışırken karşılaşılan yapısal ve uygulamaya dayalı sorunlar
-Öğretmen yetiştirme süreçleri ve üstün yetenekliler alanında mesleki yeterlikler
-Ailelerin eğitim sürecinde karşılaştığı güçlükler ve aile katılımı temelli sorun alanları
-Okul bağlamında aile, öğrenci, öğretmen ve yönetici perspektiflerinden çok paydaşlı sorun analizi
-BİLSEM’lerde öğretmen olma deneyimi ve saha temelli uygulama sorunları
-Veli bakış açısından üstün yetenekli çocukların eğitimi ve psikososyal kaygılar
Çağrılı Konuşmacılar:
Prof. Dr. Ayşegül Ataman-Gazi Üniversitesi
Prof. Dr. Necate Baykoç-Hacettepe Üniversitesi / NB Çocuk ve Genç Gelişim Merkezi)
Yrd. Doç. Dr. Serap Emir-İstanbul Üniversitesi
Yrd. Doç. Dr. Ayça Köksal Konik-İstanbul Üniversitesi
Onur Ağaoğlu-BİLSEM Öğretmeni
Etkin Karabıyık-Üstün Yetenekli Öğrenci Velisi
1.4. 2014-IV. Ulusal Üstün Zekâlı ve Yeteneklilerin Eğitimi Kongresi,İstanbul Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Üstün zekâlı ve yetenekli bireylerin eğitiminde gelecek odaklı vizyon ve politika tartışmaları
-Üstün yetenekliler eğitiminde mükemmellik, liderlik ve yaratıcılık kavramlarının yeniden ele alınması
-Üstün yetenekliler için sürdürülebilir eğitim sistemleri ve modelleri
-Geleceğe yönelik eğitim uygulamaları ve yenilikçi öğretim yaklaşımları
-Üstün yetenekliler eğitiminde iyileştirme, kalite artırımı ve sistem geliştirme çalışmaları
-Eğitim süreçlerine yeni teknolojilerin entegrasyonu
-Üstün yetenekli bireyler ile iş dünyası ve toplumsal yapı arasında köprü kuran modeller
Çağrılı Konuşmacılar:
Prof. Dr. Taisir Subhi Yamin (ICIE, Almanya / WCGTC, ABD)
Dr. Sandra K. Linke (ICIE, Fransa)
1.5. 2018-V. Uluslararası Üstün Yetenekliler Eğitimi Kongresi,Hasan Kalyoncu Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Üstün yetenekliler eğitiminde yaratıcılık, yenilikçilik ve girişimcilik odaklı yaklaşımlar
-Üstün yetenekli bireylerin 21. yüzyıl becerileri bağlamında desteklenmesi
-Eğitim ortamlarında yaratıcı düşünme, problem çözme ve üretkenlik
-Üstün yetenekliler için yenilikçi eğitim modelleri ve uygulama örnekleri
Girişimcilik kültürünün eğitimle bütünleştirilmesine yönelik kuramsal ve uygulamalı çalışmalar
Uluslararası perspektiften üstün yetenekliler eğitimi ve küresel iyi örnekler
Çağrılı Konuşmacılar:
Prof. Dr. David Yun Dai-University at Albany, State University of New York
Prof. Dr. Seokhee Cho- St. John’s University
Prof. Dr. Nurdan Kalaycı-Gazi Üniversitesi
1.6. 2019-VI. Ulusal Üstün Yeteneklilerin Eğitimi Kongresi,İstanbul Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Üstün yetenekli öğrenciler için taslak öğretim programları ve program geliştirme yaklaşımları
-Üstün yetenekliler eğitiminde kuramsal temeller, bilimsel dayanaklar ve kazanım tasarımı
-Özel yetenekli öğrenciler için neden özel eğitim gereklidir? sorusu etrafında politika ve uygulama tartışmaları
-Üstün yetenekli öğrencilerin sosyal, duygusal ve öz-düzenleyici öğrenme gereksinimleri
-Erken çocukluk döneminde üstün yeteneklilik ve gelişimsel özellikler
-Üstün yetenekliler eğitiminde ailelerin yaşadığı sorunlar ve aile temelli destek yaklaşımları
-Beyin, biliş ve yetenek ilişkisi; nöropsikolojik perspektifler
-Üstün yetenekliler ve sanat eğitimi, müzik yeteneği ve yaratıcılık
-Beyin dostu eğitim yaklaşımları ve potansiyelin verimli kullanımı
Çağrılı Konuşmacılar / Panelistler:
Prof. Dr. Veysel Sönmez-Hacettepe Üniversitesi
Prof. Dr. Kemal Yürümezoğlu-Dokuz Eylül Üniversitesi
Prof. Dr. Uğur Sak-Anadolu Üniversitesi
Prof. Dr. Oktay Cem Adıgüzel- Anadolu Üniversitesi
Doç. Dr. Serap Emir-İstanbul Üniversitesi
Prof. Dr. Ümit Davaslıgil-Maltepe Üniversitesi
Prof. Dr. Yaşar Özbay-Gazi Üniversitesi
Prof. Dr. Nuray Senemoğlu-Hacettepe Üniversitesi
Prof. Dr. Sinan Canan-Üsküdar Üniversitesi
Prof. Dr. Ozan Evrim Tunca- Anadolu Üniversitesi
Prof. Dr. Serap Buyurgan-Başkent Üniversitesi
1.7. 2022-VII. Ulusal Üstün Yeteneklilerin Eğitimi Kongresi,Necmettin Erbakan Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Zekâ, üstün zekâlılık ve özel yeteneklilik kavramlarına ilişkin kuramsal yaklaşımlar
-Üstün yetenekli bireylerin tanılanması ve değerlendirilmesi
-Üstün yeteneklilerin eğitimi için geliştirilen eğitsel modeller ve öğretim uygulamaları
-Karşılaştırmalı eğitim çalışmaları ve meta-analiz temelli araştırmalar
-Üst düzey düşünme becerileri ve farklı alanlarda özel yeteneklilik
-Üstün yetenekliler alanında öğretmen eğitimi ve mesleki yeterlikler
-Destekleyici okul ve sınıf ortamları ile destek eğitim uygulamaları
-Yükseköğretimde üstün yeteneklilerin eğitimi ve mevcut uygulamalar
-Üstün yetenekli öğrencilerin psikososyal ihtiyaçları, aileleri ve müdahale yaklaşımları
-Paydaş kurumların çalışmaları, yürütülen projeler ve toplumsal hizmet iş birlikleri
Çağrılı Konuşmacılar:
Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili-Türkiye Maarif Vakfı
Prof. Dr. Uğur Sak- Anadolu Üniversitesi
Prof. Dr. Mustafa Böyükata-Bozok Üniversitesi
1.8. 2023-VIII. Ulusal Üstün Yetenekliler Eğitimi Kongresi,Gazi Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Cumhuriyet’in ikinci yüzyılı bağlamında üstün yetenekliler eğitim politikalarının yeniden değerlendirilmesi
-Ulusal ölçekte üstün yetenekliler eğitiminde strateji, yönetişim ve karar alma süreçleri
-Üstün yetenekli bireylerin tanılanmasına yönelik güncel modeller, ölçme yaklaşımları ve uygulamalar
-Eğitim politikaları ile bilimsel kanıt, akademik araştırma ve saha uygulamaları arasındaki ilişki
-Üstün yetenekliler alanında kurumsal sorumluluk, kamu politikaları ve sürdürülebilirlik
Tanılama süreçlerinde etik, eşitlik ve erişilebilirlik tartışmaları
Çağrılı Konuşmacılar:
Prof. Dr. Robert J. Sternberg-Cornell University
Prof. Dr. Ayşegül Ataman- Gazi Üniversitesi
Doç. Dr. Ahmet Bildiren-Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
Doç. Dr. Mustafa Otrar-Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri
1.9. 2024-IX. Ulusal Üstün Yetenekliler Eğitimi Kongresi,Anadolu Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Üstün zekâ, üstün yetenek ve özel yetenek kavramlarında kavramsal dönüşüm ve paradigma değişimleri
-Üstün yeteneklilerin eğitimine disiplinler arası bakış ve bütüncül yaklaşımlar
-Üstün yeteneklilerin eğitiminde okul içi destek uygulamaları ve iyi örnekler
-Zekâ ve üstün yeteneklilik alanında güncel araştırma yöntemleri ve metodolojik yaklaşımlar
-Üstün yeteneklilerin sosyal-duygusal gelişimi, psikolojik ihtiyaçları ve müdahale modelleri
-Üstün zekâlı çalışanlar, iş yaşamı ve kariyer deneyimleri
-STEAM temelli bütünleşik öğrenme modelleri ve yenilikçi öğretim tasarımları
-Türkiye’de üstün yeteneklilerin eğitiminin geleceğine ilişkin öngörüler ve politika tartışmaları
Çağrılı Konuşmacılar/Panelistler:
Prof. Dr. Mustafa Serdar Köksal- Hacettepe Üniversitesi
Prof. Dr. Uğur Sak Anadolu Üniversitesi
Prof. Dr. Yaşar Özbay- Gazi Üniversitesi
Prof. Dr. Mustafa Baloğlu- Hacettepe Üniversitesi
Doç. Dr. Mustafa Otrar- Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri
Prof. Dr. Kemal Yürümezoğlu- Dokuz Eylül Üniversitesi
Doç. Dr. Ahmet Kurnaz-Necmettin Erbakan Üniversitesi
1.10. 2025-X. Ulusal Üstün Yeteneklilerin Eğitimi Kongresi,Dokuz Eylül Üniversitesi
Öne Çıkan Çalışma Alanları:
-Üstün yetenekliler eğitiminde disiplinler arası yaklaşımların kuramsal ve uygulamalı boyutları
-Eğitim, psikoloji, sanat, felsefe ve teknoloji ekseninde bütünleşik öğrenme modelleri
-Üstün yeteneklilerin tanılanması, kavramsal çerçeveler ve güncel yaklaşımlar
-Üstün yeteneklilerde program geliştirme, öğretim stratejileri ve sınıf içi uygulamalar
-Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri ile sosyal-duygusal destek sistemleri
-BİLSEM bağlamında öğretmenlik deneyimleri ve saha temelli iyi örnekler
-Disiplinler arası yaratıcılık: matematiksel, bilimsel ve sanatsal yaratıcılık
-Uluslararası perspektiften üstün yeteneklilerin eğitimi ve karşılaştırmalı yaklaşımlar
Üstün yetenekliler eğitiminde liderlik, vizyon ve değişim yönetimi
Çağrılı Konuşmacılar (Seçili):
Dr. Osman Seçkin-Ege Üniversitesi
Prof. Dr. Hakan Çörekçioğlu-Dokuz Eylül Üniversitesi
Müjdat Ataman-TEVİTÖL Eğitim Kurumları
Dr. Melodi Özyaprak- Buffalo State University
ÜYEK KONGRELERİNDE TEMATİK EVRİM (2004–2025)
Ulusal Üstün Yeteneklilerin Eğitimi Kongreleri (ÜYEK), 2004 yılından itibaren Türkiye’de üstün yetenekliler eğitiminin kavramsal, yapısal ve uygulamaya dönük gelişimini yansıtan bütüncül bir bilimsel platform olarak şekillenmiştir. İlk dönem kongrelerde odak; üstün yeteneklilik kavramının tanımlanması, yaratıcılık ve liderlik ilişkisi ile beyin temelli kuramsal yaklaşımlar olmuştur.
2010’lu yıllarla birlikte kongre temaları; öğretmen yetiştirme, aile katılımı, BİLSEM uygulamaları ve eğitim sisteminde karşılaşılan yapısal sorunlara yönelmiş; politika, program geliştirme ve saha temelli deneyimler öne çıkmıştır. Bu süreçte alan, yalnızca kuramsal tartışmaların ötesine geçerek uygulama ve sistem tasarımı boyutunda derinleşmiştir.
Son yıllarda ise ÜYEK, disiplinler arası yaklaşımları merkeze alan bir vizyon benimsemiştir. Eğitim, psikoloji, sanat, teknoloji ve felsefe ekseninde bütünleşik öğrenme modelleri; sosyal-duygusal gelişim, yaratıcılık, liderlik ve değişim yönetimi temalarıyla ele alınmaktadır. Bu doğrultuda ÜYEK kongreleri, üstün yeteneklilerin eğitimini ulusal ve uluslararası bağlamda stratejik, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir alan olarak konumlandıran öncü bir bilimsel zemin sunmaktadır.
KAFKAS ÜNİVERSİTESİ 11. ULUSAL ÜSTÜN YETENEKLİLER EĞİTİMİ KONGRESİ 2026 VİZYONU
XI. Ulusal Üstün Yetenekliler Kongresi; “Bilimle Derinleş, Sanatla Özgürleş, Farklılıklarla Zenginleş” temasıyla, Kafkas Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenmektedir. Kongre, bilimsel derinliği ve araştırma kültürünü güçlendirmeyi, yaratıcılığı ve disiplinler arası öğrenme yaklaşımlarını desteklemeyi, kapsayıcı ve hak temelli bir üstün yetenekliler eğitimi anlayışını yaygınlaştırmayı temel öncelikleri arasında konumlandırmaktadır.
Bu çerçevede kongre, üstün yetenekli bireylerin gelişimini bilimsel derinlik, yaratıcı özgürlük ve kapsayıcı bakış açısı temelinde ele alan bütüncül bir anlayışla yapılandırılmıştır. Üstün yetenekliler alanındaki güncel araştırmalar, uygulamalar ve politika tartışmaları ortak bir bilimsel zeminde ele alınarak alanın kuramsal ve uygulamalı gelişimine katkı sunması amaçlanmaktadır.
“Bilimle Derinleş” ilkesi doğrultusunda; bilimsel merak ve araştırma yetkinlikleri, teknoloji ve yapay zekânın eğitim süreçlerindeki rolü, öğretmen niteliği, mesleki gelişim ve kanıta dayalı uygulamalara ilişkin güncel eğilimler ele alınmaktadır. Bu yaklaşım, üstün yetenekli bireyin bilgiyi yalnızca tüketen değil, üreten ve sorgulayan bir özne olarak gelişimini desteklemektedir.
“Sanatla Özgürleş” ilkesi, yaratıcılığı ve özgün ifade biçimlerini üstün yetenekliler eğitiminin temel bileşenlerinden biri olarak ele alırken; STEAM temelli vedisiplinlerarası öğrenme yaklaşımlarını ön plana çıkarmaktadır.
“Farklılıklarla Zenginleş” ilkesi ise kültürel çeşitlilik, kapsayıcı öğrenme ortamları, okul–aile–toplum iş birliği ve psikososyal esenlik başlıkları üzerinden üstün yetenekliler eğitimini etik ve hak temelli bir perspektifle ele almaktadır.
Bu yönüyle XI. Ulusal Üstün Yetenekliler Kongresi, üstün yetenekliler alanında nitelikli bilimsel üretimi teşvik eden, yenilikçi ve kapsayıcı bir akademik platform sunmayı hedeflemektedir.